Greenwashing, czyli ekościema

Z greenwashingiem spotykamy się niemal na każdym kroku. Wystarczy wybrać się do sklepu spożywczego i spojrzeć na opakowania z mlekiem – częstym motywem graficznym jest tam trawa. W domyśle: krowy, które dały to mleko, pasły się na trawie. Może niektóre z nich tak. Wiele mieszka w ogromnych oborach, z których nigdy nie wychodzi – traktuje się je jak maszynki do produkcji mleka.

Na opakowaniu szynki jest logo z zielonym listkiem i napisem: „Rolnictwo przyjazne klimatowi” – co to dokładnie znaczy? Wszak rolnictwo odpowiada za 10–12 proc. światowych emisji gazów cieplarnianych, a hodowla zwierząt odpowiada za większość z nich.

Zajrzyjmy do drogerii. Ściereczki jak bawełna dwóch różnych producentów, na obu informacja, że są w 100 proc. biodegradowalne. Pierwszy producent zaleca, by zużyte ścierki wyrzucić do pojemnika… na odpady zmieszane. Czyli jednak nie są biodegradowalne? Na pewno zużyta ściereczka z pozostałościami detergentów i brudu nie powinna trafić do kosza na bioodpady ani na kompost.

Producent kosmetyków do włosów obiecuje, że z jego marką przyczyniamy się do ochrony zwierząt morskich. Gdy się zgłębi temat na jego stronie, okazuje się, że wsparł… dwa żółwie. Czytamy tam jednak, że „każdorazowe użycie kosmetyku to Twój unikalny ślad w trosce o dobro naszej planety”. W jaki sposób? Nie wyjaśniono. Na opakowaniach produktów jest też informacja, że 91–97 proc. składników jest pochodzenia naturalnego, ale nie mają one certyfikatów COSMOS, ECOCERT czy NATRUE, które w wiarygodny sposób potwierdziłyby deklarację producenta.

Odżywka do włosów innej marki ma znak „Animal test-free PETA vegan”. Na stronie organizacji PETA marka ta jest oznaczona jako nietestująca na zwierzętach. Tylko że PETA opiera się jedynie na deklaracjach producentów i nie weryfikuje ich. Dodatkowo w Unii Europejskiej obowiązuje zakaz sprzedaży kosmetyków testowanych na zwierzętach (dotyczy to gotowych produktów i ich składników).

Na inny przykład zwrócił niedawno uwagę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Postawił on spółce L’Oréal Polska zarzut naruszania zbiorowych interesów konsumentów. L’Oréal bowiem dla swojej marki Garnier opracował „Zielony System Znakowania Produktów”. Kosmetyki były ocenione w skali od A do E, gdzie A to był produkt „najlepszy w swojej klasie pod względem wpływu na środowisko i społeczności”. Liczyły się tu m.in. kwestie pozyskania surowców, produkcji, transportu czy utylizacji opakowań. Tylko że literom nie przypisano określonego poziomu wpływu na środowisko. Klienci i klientki nie wiedzieli, że Zielony System porównuje tylko kosmetyki grupy L’Oréal, a nie wszystkie dostępne na rynku.

System działał przez cztery lata, do czasu, aż UOKiK wszczął postępowanie. Spółce grozi teraz kara do 10 proc. rocznych obrotów.