Ten artykuł przeczytasz w 7 minut.
Przepisy unijne stopniowo ograniczają wykorzystanie paliw kopalnych, a jednocześnie stwarzają nowe możliwości dla odnawialnych źródeł energii (OZE). Jednym z przykładów są biopaliwa stałe, m.in. pellety. Kojarzą się one przede wszystkim z drewnem – najpopularniejszym materiałem wykorzystywanym do ich wytwarzania. Niemniej zmiany w przepisach unijnych i krajowych mogą znacznie ograniczyć produkcję. Czy istnieją zatem inne surowce lignocelulozowe, z których można wyprodukować to paliwo? Tak, jednak z uwagi na swoje heterogeniczne właściwości (w porównaniu z drewnem) nie są one popularne na naszym rynku. W artykule zaprezentujemy najnowsze prace i doniesienia naukowe związane z pelletami, które w przyszłości mogą pomóc w zaspokojeniu potrzeb energetycznych gospodarstw domowych.
Zanim przejdziemy do dalszej części artykułu, przypomnijmy sobie, czym są pellety drzewne i niedrzewne. Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) w sprawie statystyki energii pellety drzewne to granulaty drzewne, są „produktem o kształcie cylindrycznym, który został wytworzony z odpadów drzewnych metodą kompresji” [1]. Bardziej szczegółową definicję przedstawia m.in. FAOSTAT, według którego są to „zagęszczone granulki wytwarzane bezpośrednio poprzez prasowanie lub poprzez dodanie spoiwa w ilości nieprzekraczającej 3% masy. Granulki te mają kształt cylindryczny, a ich średnica nie przekracza 25 mm, a długość – 100 mm […]” [2]. Zgoła inaczej ma się sytuacja z pelletami niedrzewnymi – nie ma jednoznacznej definicji powiązanej z prawodawstwem unijnym. Możemy ją jednak znaleźć w normie PN-EN ISO 17225-6, w której to pellety niedrzewne klasyfikowane są jako „pellet biopaliwowy wykonany z biomasy niedrzewnej”. Biomasa niedrzewna to natomiast „biomasa pochodząca z biomasy zielnej, owocowej lub wodnej, a także mieszanki lub mieszaniny biomasy drzewnej i niedrzewnej” [3]. Więcej ciekawostek dotyczących podziału biopaliw znajdziesz w artykule „Tajemnice OZE. Co kryje biomasa?”.
Światowa produkcja pelletów drzewnych w 2024 roku – zgodnie z danymi FAOSTAT – wynosiła w zaokrągleniu 48 mln ton, z czego państwa Unii Europejskiej wyprodukowały 19,5 mln ton, a Polska 1,25 mln ton [4]. Jak widać, udział rynku europejskiego w produkcji pelletów drzewnych jest znaczący. Z pelletami niedrzewnymi jest jednak pewien problem. Zarówno FAOSTAT, jak i inne bazy statystyczne nie prezentują danych dotyczących ich produkcji.
Polska 🇵🇱
Polscy naukowcy od wielu lat zajmują się badaniami nad wykorzystaniem różnych surowców w produkcji biopaliw stałych. Badacze z Politechniki Białostockiej uzyskali patent na sposób wytwarzania pelletów o podwyższonej kaloryczności poprzez mieszaninę odpadów drzewnych z odpadami tworzyw sztucznych. W badaniach wykorzystano polistyren (PS) oraz odpady drzewne. Zgodnie z dostępnymi informacjami opublikowanymi na stronie Politechniki Białostockiej „badania wykazały, że polistyren posiada niemal dwukrotnie wyższą wartość opałową niż drewno. W praktyce oznacza to, że dodatek zaledwie 10% plastiku zwiększa energię uzyskaną z pelletu o około 10%” [5].
Łukasiewicz – Poznański Instytut Technologiczny od wielu lat zajmuje się badaniami nad wykorzystaniem biomasy na cele energetyczne. Najnowszy projekt z 2025 roku skupiał się na zastosowaniu odpadów rolnych w produkcji biopaliw stałych. Badania wykazały możliwość skutecznego łączenia surowców niedrzewnych w biopaliwa o podwyższonej temperaturze deformacji (DT) z wykorzystaniem dodatków, a także spełniające zdecydowaną większość wymagań wynikających z normy PN-EN ISO 17225-6. Zdjęcie 2 prezentuje pellety z mieszanek słomy zbóż wykorzystanych w pracach projektowych.
W 2025 roku ukazała się także publikacja naukowców z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Badacze w swoim artykule poddali analizom właściwości energetyczne 16 pelletów wyprodukowanych z czterech surowców drzewnych (dwie sosny zwyczajne, olcha i buk), czterech rolniczych (słoma pszeniczna, rzepakowa, wierzba SRC – plantacja drzew o krótkim okresie rotacji – oraz topola SRC) i ośmiu z mieszanek drewna i słomy. Wnioski z przeprowadzonych prac wykazały najkorzystniejsze właściwości pelletów wytworzonych z czystych trocin sosny zwyczajnej. Korzystne parametry uzyskano także dla pelletów z biomasy SRC. Biopaliwa ze słomy prezentowały najgorszą jakość. Jak podkreślili badacze, rozwiązaniem tego problemu mogłaby być produkcja na bazie mieszanek drewna i słomy. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że zwiększenie udziału słomy spowoduje pogorszenie jakości [6].
Czechy 🇨🇿
Naukowcy z Uniwersytetu w Ostrawie w swoich badaniach skupili się na procesie pelletyzacji po toryfikacji, a także jego wpływie na właściwości energetyczne pelletów wytworzonych ze słomy rzepakowej, siana łąkowego i łupin orzechów. Przeprowadzone analizy wykazały najwyższą wartość opałową dla łupin orzecha włoskiego oraz słomy rzepakowej. Ponadto proces toryfikacji zwiększył hydrofobowość wyprodukowanych pelletów. Niemniej naukowcy zaobserwowali negatywny wpływ procesu na temperatury topnienia popiołu, które mogą oddziaływać na powstawanie spieków podczas spalania w kotłach [7].
Hiszpania 🇪🇸
Jedna z najnowszych publikacji dotyczących biopaliw stałych porusza kwestię produkcji pelletów z resztek upraw kukurydzy (w szczególności łodyg i kolb), przy różnej początkowej zawartości wilgoci. W artykule podkreślono, że resztki rośliny – zwłaszcza kolby, a mniej łodygi – mają korzystne właściwości do produkcji pelletów. Należy jednak skupić się na dostosowaniu procesu bądź zastosowaniu strategii mieszania, która umożliwi osiągnięcie zakładanych parametrów [8].
Australia 🇦🇺
W 2025 roku został opublikowany artykuł naukowców z University of Queensland dotyczący możliwości wykorzystania inwazyjnych chwastów środowiskowych do produkcji pelletów. Analizom poddano 15 różnych gatunków, z których wybrano kilka jako potencjalnie przydatnych do wytwarzania biopaliw stałych. Naukowcy wymienili m.in. psiankę brazylijską i szparagi pnące jako surowce o wysokiej gęstości energetycznej oraz stosunkowo niskiej zawartości popiołu. Na przykładzie ruellii meksykańskiej badacze przedstawili możliwe problemy w procesie spalania z uwagi na wysoką zawartość popiołu wynoszącą 36,9%. Ponadto – jak stwierdzili – zastosowanie pelletów z chwastów pomoże w walce z rozległymi inwazyjnymi roślinami, a także pozytywnie wpłynie na postęp w dekarbonizacji. Według naukowców konieczne jest ukierunkowanie optymalizacji, aby zapewnić stałą jakość produkowanych biopaliw [9].
Kanada 🇨🇦
W badaniach z 2026 roku kanadyjscy naukowcy poddali analizom pellety wytworzone na bazie słomy lnianki siewnej i trawy pręgowej poddanych toryfikacji mikrofalowej przy wykorzystaniu różnych metod. Głównym celem badań była ocena cyklu życia wytworzonych produktów z dodatkiem polietylenu HDPE jako spoiwa. Badacze na podstawie wyników badań wykazali niższy potencjał globalnego ocieplenia w przypadku pelletów na bazie toryfikowanej mikrofalowo biomasy z dodatkiem HDPE oraz biowęgla [10].
USA 🇺🇸
Amerykańscy naukowcy w swoim artykule z 2026 roku zaprezentowali wyniki badań pelletów wyprodukowanych na bazie produktów ubocznych przerobu bawełny z wykorzystaniem technik przetwarzania. Analizy związane były z określeniem właściwości fizycznych, a także pomiarem emisji spalania w komercyjnym piecu pelletowym. W pracy przebadano łącznie siedem różnych pelletów – sześć bawełnianych oraz jeden drzewny. Różnice w mieszankach związane były m.in. z zastosowaniem różnych ilości skrobi oraz surowego oleju z nasion bawełny. Jednym z wniosków z przeprowadzonych badań było określenie wyższej emisji cząstek stałych, SO2, CO, NO, NO2 pelletów wytworzonych z bawełny. Ponadto, jak zauważono, przy zastosowaniu dodatków i odpowiednich technik przetwarzania produktów ubocznych przerobu bawełny możliwe jest wykorzystanie ich w produkcji biopaliw [11].
Brazylia 🇧🇷
Brazylijscy naukowcy w bieżącym roku opublikowali pracę dotyczącą właściwości energetycznych pelletów wyprodukowanych z mieszanek łusek kawowych i pozostałości po sośnie oraz ich zgodności z normą ISO 17225-6. Podczas prac badawczych naukowcy wytworzyli dziewięć rodzajów pelletów, które następnie zostały poddane analizom zgodnym z powyższą normą. Najlepszymi produktami okazały się pellety wyprodukowane ze 100% sosny oraz mieszanki 87,5% sosny i 12,5% łuski kawowej. Ponadto wykazano, że oba surowce mają wysoki potencjał energetyczny, jednakże należy zwrócić uwagę na wyższą zawartość popiołu oraz wilgoci w słomie kawowej [12].
Nigeria 🇳🇬
Badacze z Nigerii poddali analizom pellety wyprodukowane z ośmiu rodzajów odpadów biomasy: kiści owoców palmy olejowej, bagassy z trzciny cukrowej, kiści owoców kokosa, łupin orzeszków ziemnych, łupin ziaren palmy olejowej, łusek ryżowych, łupin orzechów kokosowych i trocin. Wyniki ich badań wykazały znaczne różnice w parametrach energetycznych. Pellety z łupin orzechów kokosowych i łupin ziaren palmowych charakteryzowały się najwyższą wartością opałową oraz najniższą ilością popiołu. Z drugiej strony biopaliwa wytworzone z łusek ryżowych prezentowały najniższą wartość opałową oraz najwyższą zawartość popiołu. Badacze podkreślili wysoki potencjał lokalnie dostępnych odpadów surowców rolno-spożywczych jako materiału do produkcji energii, a także zwrócili uwagę na konieczność odpowiedniego doboru surowców oraz pełnej charakterystyki wytworzonych z nich biopaliw [13].
Indie 🇮🇳
Najnowsze badania z Indii związane były z oceną właściwości spalania wyprodukowanych z trocin, łusek ryżowych, bagassy z trzciny cukrowej oraz ich mieszanek (łuski ryżowe – trociny, bagassa – trociny). Przeprowadzone testy wykazały, że pellety wyprodukowane z łusek ryżowych charakteryzowały się najniższą emisją CO. Ponadto dodatek trocin do bagassy zmniejszył ilość wydzielanego przez pellety tlenku węgla [14].
Podsumowanie
Jak widać, świat pelletów nadal skrywa wiele możliwości. Na całym globie prowadzone są intensywne badania nad wykorzystaniem różnego typu biomasy (oraz dodatków) do celów energetycznych. Intensywny rozwój biopaliw stałych, a także innych zielonych rodzajów energii poszerza perspektywy dla OZE. Wszystko to pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość… zieloną przyszłość dla nas i przyszłych pokoleń.
Chcesz wiedzieć więcej?
Poczytaj o zrównoważonym rozwoju, recyklingu, OZE i ekologii 📚🌿
Autor: Dawid Matusiak