Ten artykuł przeczytasz w 6 minut.
Czy zastanawialiście się kiedyś, skąd wzięły się wycieraczki do szyb samochodowych, a może zainteresowała Was historia kamizelki kuloodpornej? Poniżej przedstawimy przykłady polskich wynalazków, które wpłynęły na różne dziedziny naszego życia. Polscy twórcy nieraz pokazali reszcie świata, że na naszym podwórku mogą powstawać nie tylko wybitne dzieła literackie czy kulturowe. Szeroka gama innowacyjnych pomysłów wpłynęła na jakość życia ludzi na całym świecie oraz zapewniła szerokie uznanie na arenie międzynarodowej. Czym więc może pochwalić się nasz kraj nad Wisłą?
Lampa naftowa
Czy słyszeliście kiedyś o Ignacym Łukasiewiczu? Ten polski farmaceuta i wynalazca nie tylko zrewolucjonizował przemysł naftowy. Stworzył coś, co całkowicie zmieniło jakość życia w XIX wieku – lampę naftową (1853 rok). Paliwem wykorzystywanym do oświetlania była nafta (mieszanina węglowodorów), której proces destylacji z ropy naftowej został udoskonalony przez Łukasiewicza. Pierwsze próby wykorzystania nafty do oświetlania zakończyły się fiaskiem. Niedostosowane do spalania nafty lampy olejne eksplodowały, co bezpośrednio wynikało z różnych właściwości stosowanych w procesie spalania substancji. Do rozpowszechnienia lampy naftowej przyczynił się Szpital Ojców Pijarów we Lwowie, w którym to pewnej nocy odbyła się operacja przy wykorzystaniu wynalazku Łukasiewicza.
Wycieraczki samochodowe
Józef Hofmann kojarzony jest ze światem muzyki. Czego jednak możecie nie wiedzieć? Prócz muzyki Polak zajmował się także innowacyjnością w szerokim tego słowa znaczeniu. Na jego koncie znalazło się ponad 100 wynalazków, w tym ten, bez którego nie wyobrażamy sobie dzisiejszej motoryzacji – wycieraczki samochodowe. Prekursorką wynalazku była Mary Anderson, która stworzyła ręczną korbkę w 1903 roku. Powyższe rozwiązanie wymagało jednak oderwania rąk od kierownicy, co przy wyższych prędkościach stawało się mało bezpieczne. Inne rozwiązanie przedstawił Hofmann, który w swoim wynalazku wykorzystał stałą siłę nacisku oraz synchronizację powodującą możliwość pracy obu piór jednocześnie. Przełomowym momentem było spotkanie z Fordem, który wykorzystał pomysł Hofmanna w swoich samochodach, co ostatecznie stało się standardem w przemyśle motoryzacyjnym.
Ręczny wykrywacz min
Odpowiedni sprzęt wojskowy bez wątpienia odgrywa ogromną rolę na polu walki. Czyj wynalazek pozwolił na bezpieczne znajdowanie ukrytych min lądowych? – polskiego inżyniera Józefa Kosackiego. To niewielkie urządzenie odegrało ogromną rolę podczas II wojny światowej – miało wpływ na wygraną aliantów. Wykrywacz stworzony przez Polaka (1941–1942 rok) składał się z czterech części: generatora dźwięku, właściwego wykrywacza, tyczki, do której przymocowany był wykrywacz, oraz słuchawek. Urządzenie po namierzeniu miny wydawało nieprzyjemny dźwięk. Ciekawostką jest to, że Kosacki nie opatentował swojego wynalazku. Zamiast tego przekazał go Brytyjczykom jako wkład mający na celu pokonanie III Rzeszy. Polak za ten gest otrzymał Defence Medal oraz podziękowania od brytyjskiego monarchy Jerzego VI.
Kamizelka kulooodporna
Mówi się, że sukces ma wielu ojców. Tak też było w tym przypadku. Dwóch Polaków – Jan Szczepanik oraz zakonnik Kazimierz Żegleń – stworzyli coś, co wykorzystuje się do dzisiaj – kamizelkę kuloodporną (1897–1898 rok). Pomysłodawcą wynalazku był Żegleń, który wstrząśnięty tragiczną śmiercią burmistrza Chicago wpadł na pomysł stworzenia kuloodpornej tkaniny. W 1898 roku podczas podróży do Europy skontaktował się ze Szczepanikiem posiadającym na swoim koncie wynalazki m.in. z dziedziny włókiennictwa. Jesienią tego samego roku Żegleń po powrocie do USA wykonał wiele publicznych testów badających skuteczność wytworzonego produktu. W kamizelce kuloodpornej udoskonalonej przez Szczepanika wykorzystano wielowarstwową tkaninę jedwabną z cienkimi blaszkami stalowymi. Kamizelka kuloodporna opatentowana przez Polaków uratowała życie m.in. hiszpańskiego króla Alfonsa XIII, który w podzięce uhonorował Jana Szczepanika Orderem Izabeli Katolickiej.
Pleograf
Z czym kojarzy Wam się nazwa pleograf? Zapewne w tej chwili nic nie przychodzi Wam do głowy. Dla łatwiejszego zrozumienia można uznać, że jest to swego rodzaju pierwowzór dzisiejszej kamery. Wynalazek stworzony przez Kazimierza Prószyńskiego w 1894 roku miał ogromny wpływ na rozwój kinematografii nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Urządzenie służyło do kręcenia, a także wyświetlania filmów. Dzięki zastosowanej technice możliwe było zachowanie płynności ruchu w trakcie wyświetlania poprzez fotografowanie około 50 klatek na sekundę. Co ciekawe, pleograf został zaprezentowany kilka miesięcy przed prezentacją aparatu braci Lumière. Kilka lat po pleografie Prószyński zaprezentował ulepszoną wersję swojego urządzenia – biopleograf, w którym wynalazca wykorzystał dwie taśmy oraz dwa obiektywy, dzięki czemu ruch obrazu był płynny.
Semafor kolejowy
Czy wiecie, że automatyczny system sygnalizacji kolejowej został także wynaleziony przez Polaka w 1857 roku? Jan Józef Baranowski był twórcą kolejowych kasowników biletowych oraz jednego z najważniejszych urządzeń wykorzystywanych w kolejnictwie – semafora. Zadaniem urządzenia było zapobieganie zderzeniom pociągów. Pierwotnie na kolei wykorzystywano semafory koszowe, które w zależności od wysokości decydowały o możliwości przejazdu pociągu. W systemie wymyślonym przez Polaka oparto się na chorągiewkach, które następnie zastąpiono specjalnymi skrzydłami. Pierwszy raz wynalazek Baranowskiego wykorzystano na linii kolejowej łączącej Paryż z Rouen. W Polsce semafory wynalezione przez naszego rodaka zaczęto stosować dopiero w czasie I wojny światowej.
Autor: DM