Lasy polskie w pigułce

Ten artykuł przeczytasz w 3 minuty.

Lasy są nieodłącznym elementem krajobrazu. Pełnią różne funkcje w naszym ekosystemie, m.in. są „pochłaniaczami” dwutlenku węgla. Z lasów pozyskujemy drewno, które jest wykorzystywane w przemyśle energetycznym, budowlanym, górniczym, muzycznym czy papierniczym. Wspomniany surowiec ma około 30 tysięcy zastosowań! Ponadto jest uznawany za najbardziej naturalny i przyjazny środowisku materiał ze względu na jego pochodzenie i sposób pozyskania.

Trochę statystyki

Lesistość w Polsce w 2024 roku wynosiła 29,6%. Dla porównania w 1945 roku osiągnęła ona jedynie 21%. Najbardziej zalesionymi województwami były lubuskie (49,5%) oraz podkarpackie (38,4%). Najmniej lasów miały zaś województwa łódzkie (21,4%) i mazowieckie (23,4%).

Lasy Państwowe w służbie społeczeństwu

W Polsce ponad ¾ lasów jest zarządzanych przez Lasy Państwowe. Dzięki temu możemy spacerować po ich terenie, a także zbierać grzyby, jagody i zioła. Średni wiek zarządzanych przez jednostkę lasów wynosi 62 lata. Dla porównania w 2009 roku było to 57 lat. Dzięki pracy leśników możemy też zauważyć wzrost udziału drzew liściastych. Po II wojnie światowej 87% drzewostanu stanowiły drzewa iglaste, a w 2024 roku – 69%. Ze względu na różnorodność gatunków nasze lasy są bardziej odporne na zmieniające się warunki klimatyczne.

Budowa lasu w klimacie umiarkowanym

Las zbudowany jest z kilku warstw. W każdej z nich z uwagi na inną wilgotność, działalność wiatru i nasłonecznienie znajdziemy rośliny i zwierzęta przystosowane do panujących tam warunków. Najważniejszą rolę w poszczególnych warstwach lasów odgrywają drzewa. To one mają wpływ na warunki siedliskowe pozostałych organizmów. Każda z warstw ma swoje unikalne zadania, bez których różnorodność w znanej nam formie nie mogłaby występować.

Las w klimacie umiarkowanym składa się z następujących warstw:

korony drzew,
podszytu,
runa leśnego,
ściółki.

I. Korona drzew

Jest najwyższym piętrem lasu. Warstwę tę tworzą korony drzew iglastych i liściastych, takich jak sosna, świerk, dąb, brzoza, które skierowane są w stronę światła. Stanowią one idealne miejsce do tworzenia gniazd przez ptaki drapieżne, takie jak bielik i myszołów. W koronach drzew znajdziemy także ssaki, np. wiewiórki czy popielice oraz różne owady. W większości lasów pod koronami tworzy się druga warstwa składająca się z mniejszych drzew. Dzięki mniejszemu nasłonecznieniu i ochronie przed mocnymi działaniami wiatru stanowią idealne miejsce do tworzenia gniazd przez mniejsze ptaki.

II. Podszyt

Stanowi kolejną warstwę rosnącą pod koronami drzew. Na tym piętrze znajdziemy krzewy oraz młode drzewa o wysokości do 6 metrów, którym nie przeszkadza mniejszy dostęp do światła oraz słabiej odczuwalny wiatr. Typowymi gatunkami w tej warstwie są: jałowiec, leszczyna, kalina czy dziki bez. Występują tu takie ptaki jak: kosy, dzięcioły, pokrzewki, a także płazy, m.in. rzekotka drzewna, oraz liczne pająki i owady. Jesienią wiele z krzewów w tej warstwie obfituje w owoce stanowiące pokarm dla różnych gatunków. Z warstwy podszytu korzystają np. jelenie i sarny, żywiące się owocami leśnymi, liśćmi czy pąkami.

III. Runo leśne

Runo jest najbogatszą warstwą pod względem występowania organizmów żywych. Rośliny na tym piętrze osiągają maksymalnie kilkadziesiąt centymetrów wysokości. Dociera tam niewiele światła, dlatego w lasach iglastych rośliny zielne praktycznie nie występują. Dominującą rolę na tym piętrze odgrywają mech i paproć, a także małe krzewy (wrzosy, borówki, maliny) oraz krzewinki. Do runa zalicza się także grzyby. W tej warstwie żyje wiele gatunków zwierząt – owady, pająki, żaby, węże, jaszczurki, jeże, lisy, borsuki.

IV. Ściółka leśna

Ostatnia warstwa lasu. Składa się z opadłych liści, igliwia, kawałków kory oraz szczątków zwierząt. Występują tu m.in. grzyby oraz bakterie rozkładające martwą materię organiczną, która jest przekształcana w składniki wykorzystywane przez rośliny jako pokarm. Ściółkę zamieszkują także liczne owady, dżdżownice, krety czy ryjówki oraz mrówki, wije i stonogi. Warstwa ta jest także domem dla niektórych pająków i ślimaków.

Funkcje lasów

Lasy pełnią szereg ważnych z punktu widzenia ludzi i środowiska funkcji:

gospodarcze – dostęp do drewna i innych surowców leśnych,
ochronne – wpływ na skład atmosfery, regulacja obiegu wody czy ochrona gleby przed erozją,
społeczne – wpływ na rozwój ekologiczny ludności, wzbogacenie rynku pracy czy wzmocnienie obronności państwa.

Las jest ważną częścią naszego ekosystemu. To dzięki niemu mamy możliwość zapoznania się z różnorodnością występującą na naszej planecie, a także pozyskujemy surowce, bez których funkcjonowanie byłoby znacznie trudniejsze. Dbajmy o nasze wspólne dobro.

Dowiedz się więcej

Źródła

Autor: DM