Ten artykuł przeczytasz w 5 minut.
Czym właściwie jest biomasa, z której wytwarzane są biopaliwa? Zapewne nieraz słyszeliście te słowa. Czy jednak wiecie, co one faktycznie oznaczają oraz jakie mają znaczenie dla współczesnego świata? Jeżeli kiedykolwiek paliliście w kominku bądź organizowaliście ognisko, zapewne korzystaliścier z drewna, które jest nie tylko surowcem ulegającym biodegradacji, ale do XVIII wieku stanowiło główne źródło ciepła. Drewno jest podstawowym surowcem biomasowym (ulega biodegradacji) oraz pierwszym biopaliwem (jest pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego). Jak zatem doszło do zmian, które znacząco wpłynęły na środowisko, jakie znamy?
Zapoczątkowana około 1760 roku w Wielkiej Brytanii rewolucja przemysłowa stanowi źródło dynamicznego rozwoju, trwającego po dziś dzień. Mimo znacznych osiągnięć – wśród których można wyróżnić silnik parowy na węgiel czy żelazo wytapiane z użyciem koksu [1] – gwałtowna industrializacja przyczyniła się do degradacji środowiska m.in. poprzez zwiększenie emisji CO2 do atmosfery [2]. Wykorzystywane w powyższych procesach paliwa kopalne (gaz, węgiel czy ropa naftowa) nadal stanowią główne źródło pozyskania energii cieplnej i elektrycznej, co prowadzi do dalszych zmian klimatu. Jak zatem pomóc nie tylko środowisku, ale i przyszłym pokoleniom?
Energia z OZE
Jedną z możliwości ograniczenia negatywnych skutków powyższych zmian jest wykorzystywanie energii z OZE (odnawialnych źródeł energii). Zgodnie z definicją opublikowaną na stronie Eurostat odnawialne źródła energii to ,,źródła energii, które uzupełniają się (lub odnawiają) w sposób naturalny (…)” [3]. Jakie są zatem rodzaje energii ze źródeł odnawialnych?
- Energetyka wodna – do produkcji energii z wody wykorzystuje się budowle hydrotechniczne posiadające wbudowany system turbin, które zmieniają siłę wody w energię kinetyczną przekształconą następnie w energię elektryczną.
- Energetyka wiatrowa – energia z wiatru produkowana jest w specjalnych turbinach, które można ulokować zarówno na lądzie, jak i zbiornikach wodnych.
- Energetyka solarna – energia wytwarzana przez ten rodzaj OZE wytwarzana jest z użyciem kolektorów grzewczych i instalacji fotowoltaicznych.
- Energetyka geotermalna – do produkcji energii geotermalnej wykorzystuje się zasoby głębinowe wody o temperaturze do 100oC, wydobywane przez specjalne odwierty, a następnie poprzez specjalne instalacje przetwarzane na energię.
- Energetyka z biomasy – energia powstaje w wyniku technologicznego przetwarzania biomasy roślinnej lub zwierzęcej, która następnie poddawana jest procesom spalania [4].
Generacje biopaliw
Aby lepiej zrozumieć, czym tak naprawdę są biopaliwa, należy zacząć od dwóch definicji – biomasy oraz wspomnianych biopaliw.
- Biomasa to ,,ulegająca biodegradacji część produktów, odpadów lub pozostałości pochodzenia biologicznego z rolnictwa (w tym substancji roślinnych i zwierzęcych), leśnictwa i związanych działów przemysłu”, obejmująca również przetworzoną biomasę, a także ulegającą biodegradacji część odpadów przemysłowych lub komunalnych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego [5].
- Biopaliwami nazywamy natomiast ,,każde paliwo wyprodukowane z surowców pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego” [6].
Podstawowe kryterium podziału biopaliw stanowi sposób ich przetwarzania. Biopaliwa pierwotne to m.in. zrębki, wióry czy resztki leśne. Do paliw wtórnych zalicza się m.in. bioetanol, biodiesel czy biowodór [7]. Paliwa wtórne można dodatkowo podzielić na trzy generacje.
Biopaliwa pierwszej generacji wytwarza się z surowców przeznaczonych także do produkcji pożywienia oraz pasz (bioetanol z fermentacji skrobi, biometan z beztlenowej fermentacji, biodiesel ze spożywczych olejów roślinnych, tłuszczów zwierzęcych i zużytego oleju roślinnego). Biopaliwa drugiej generacji powstają na bazie surowców lignocelulozowych, które po odpowiednich procesach technologicznych stanowią idealne źródło energii (biodiesel ze specjalnych upraw roślinnych, bioetanol z surowców lignocelulozowych oraz biometan z beztlenowej fermentacji upraw lignocelulozowych). Ostatnią, trzecią generację stanowią biopaliwa wytwarzane w wyniku działania mikroorganizmów i alg, których enzymy katalizują konwersję surowca (biowodór z zielonych mikroalg, biodiesel z mikroalg, bioetanol z mikroalg i wodorostów) [8].
Biopaliwa można także podzielić na stałe, ciekłe i gazowe.
Do biopaliw stałych zalicza się biomasę: drzewną z odpadów, pochodzącą z upraw energetycznych oraz słomy, z których wytwarzana jest energia elektryczna i ciekła. Paliwami ciekłymi są biodiesel oraz bioetanol produkowane z roślin oleistych, olejów posmażalnych, ziaren zbóż oraz buraków cukrowych. Ostatnim typem biopaliw są biopaliwa gazowe powstające ze świeżej biomasy z upraw polowych oraz odpadów organicznych w formie biogazu [9].
Autor: DM
Źródła:
[1] https://zpe.gov.pl/a/wynalazcy-finansisci-i-uczeni-narodziny-rewolucji-przemyslowej/D1D1yl3RQ (dostęp: 22.03.2026).[2] Pumin Kongto, Arkom Palamanit, Pichet Ninduangdee, Yashvir Singh, Issara Chanakaewsomboon, Asif Hayat, Makata Wae-hayee, ,,Intensive exploration of the fuel characteristics of biomass and biochar from oil palm trunk and oil palm fronds for supporting increasing demand of solid biofuels in Thailand”. Energy Reports, Volume 8,2022, Pages 5640-5652, ISSN 2352-4847, https://doi.org/10.1016/j.egyr.2022.04.033.[3] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Renewable_energy_sources/pl (dostęp: 22.03.2026).[4] https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/odnawialne-zrodla-energii-czym-sa-i-co-nalezy-o-nich-wiedziec (dostęp: 22.03.2026).[5] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/odnawialne-zrodla-energii-18182244/art-2 (dostęp: 22.03.2026).[6] https://www.eca.europa.eu/lists/ecadocuments/sr16_18/sr_biofuels_pl.pdf (dostęp: 22.03.2026).[7] Poonam Singh Nigam, Anoop Singh, Production of liquid biofuels from renewable resources, Progress in Energy and Combustion Science, Volume 37, Issue 1, 2011, Pages 52–68, https://doi.org/10.1016/j.pecs.2010.01.003.[8] Kołodziej, Barbara, & Matyka, Mariusz. (Red.). Odnawialne źródła energii: Rolnicze surowce energetyczne. Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne Sp. z o.o., Poznań (2012), s. 169–225.[9] Szeptycki, Aleksander, Biopaliwa – zalecenia UE, potrzeby, realne możliwości produkcji, Inżynieria Rolnicza 7(95), 2007, s. 201–206.