Dla nauki

Dlaczego drewno potrafi zachwycać nasyconym fioletem, czerwoną łuną lub głęboką czernią hebanu? W tym artykule przyglądamy się niezwykłej palecie barw, jaką natura obdarzyła drzewa rodzime oraz egzotyczne. Odkrywamy sekretne mechanizmy biochemiczne – działanie garbników, żywic i promieni słonecznych – które decydują o ostatecznym wyglądzie tkanki drzewnej. Poznaj 30 wyjątkowych gatunków drzew i dowiedz się, co sprawia, że ich drewno staje się poszukiwanym materiałem do tworzenia unikalnych mebli, instrumentów muzycznych i zachwycających budowli.

Przepisy unijne stopniowo ograniczają wykorzystanie paliw kopalnych, a jednocześnie stwarzają nowe możliwości dla odnawialnych źródeł energii (OZE). Jednym z przykładów są biopaliwa stałe, m.in. pellety. Kojarzą się one przede wszystkim z drewnem – najpopularniejszym materiałem wykorzystywanym do ich wytwarzania. Niemniej zmiany w przepisach unijnych i krajowych mogą znacznie ograniczyć produkcję. Czy istnieją zatem inne surowce lignocelulozowe, z których można wyprodukować to paliwo? Tak, jednak z uwagi na swoje heterogeniczne właściwości (w porównaniu z drewnem) nie są one popularne na naszym rynku. W artykule zaprezentujemy najnowsze prace i doniesienia naukowe związane z pelletami, które w przyszłości mogą pomóc w zaspokojeniu potrzeb energetycznych gospodarstw domowych.

Ostatnie lata przyniosły środowisku naukowemu ogrom wyzwań popularyzatorskich. Rosnąca polaryzacja społeczeństwa, dezinformacja, teorie spiskowe, niski poziom zaufania do osób zajmujących się nauką – to wszystko wymusza adaptację sposobu, w jaki komunikuje się wyniki badań i zalecenia eksperckie. Jak więc skutecznie popularyzować naukę?

„Czy ktoś wie, gdzie są gadżety?” Taką wiadomość otrzymali moi współpracownicy pewnego czerwcowego popołudnia. Wiadomość była „dla wtajemniczonych”. Dołączyłam do niej zdjęcie naszej biurowej ściany, zaskakująco widocznej po miesiącach ukrycia za nietypową barykadą. Przez dwa lata stały pod nią duże kartony wypełnione po brzegi gadżetami projektowymi. Towarzyszyły nam w biurowej codzienności tak długo, że stały się praktycznie elementem krajobrazu. Nowi pracownicy uznawali je za standardową część wyposażenia biura. Goście pytali czasem, co jest w środku. My, mijając je codziennie, przestaliśmy zwracać na nie uwagę. Po prostu były.

Dziś obchodzimy Dzień Nauki Polskiej – święto pozwalające nam celebrować osiągnięcia rodzimych naukowców, dzięki którym rozwijają się ważne dla nas wszystkich obszary, takie jak medycyna czy technologie środowiskowe, ale nie tylko… Przeczytaj artykuł, by dowiedzieć się więcej o polskiej nauce w 2025 r.

Świat, w którym wiedza nie ma granic, a nauka staje się udziałem każdego, nie tylko naukowców – to właśnie chce osiągnąć ruch otwartej nauki. Ogólnodostępne publikacje i dane badawcze, akademia i instytucje badawcze w służbie społeczeństwa, a także zwykli obywatele w laboratoriach. Brzmi jak marzenie? Przeczytaj, jak demokratyzuje się wiedzę naukową w praktyce.

Szerzenie rzetelnych informacji na temat osiągnięć naukowych nie jest dziś łatwą sprawą. Z jednej strony naukowcom brak czasu lub środków na skuteczną popularyzację, z drugiej popularyzatorom trudno przebić się przez gęstwinę fake newsów i konkurencji – celebrytów oraz influencerów. Dlaczego warto komunikować naukę pomimo przeciwności? Sprawdź z nami!

Wyobraź sobie czarną skrzynkę, która ma za zadanie podejmować decyzje wpływające na Twoje finanse, zdrowie czy szanse na kredyt. Wrzucasz do niej dane na Twój temat, a po chwili otrzymujesz odpowiedź wygenerowaną nie przez specjalistę… ale przez algorytm, który nie potrafi uzasadnić swojej decyzji. W taki sposób działa wiele dużych modeli językowych – precyzyjnych i szybkich, ale nieprzejrzystych. Dlatego właśnie badacze i twórcy AI zaczęli uczyć maszyny tłumaczenia się z własnych wyborów.

💡Gdy mówimy o recyklingu, najczęściej myślimy o plastiku i szkle – drewno rzadko pojawia się w tej kategorii, a ono również nadaje się do ponownego wykorzystania, co pomaga chronić zasoby leśne.

💡Ile razy drewno może zyskać nowe życie? Jak wygląda recykling mebli i co zrobić ze zużytymi płytami? O tym opowiada dr hab. inż. Wojciech Cichy z Łukasiewicz – Poznańskiego Instytutu Technologicznego w rozmowie z Małgorzatą Lamperską.

Sztuczna inteligencja wkracza do laboratoriów, uczelni i instytutów badawczych z przytupem. Dla wielu badaczy staje się nie tylko technologicznym gadżetem, ale realnym wsparciem w analizie danych, pisaniu tekstów czy planowaniu eksperymentów. AI nie wyręcza w myśleniu, ale zdecydowanie przyspiesza i ułatwia pracę. Sprawdź, w których momentach procesu badawczego może Ci pomóc i gdzie warto zachować czujność.

💡Sztuczna inteligencja – dla jednych to powód do niepokoju, dla innych – źródło nadziei. Ale czym tak naprawdę jest AI i jak działa?

💡Na to pytanie odpowiada Maciej Szymkowski, były kierownik Sekcji Rozwoju Sztucznej Inteligencji w Łukasiewicz – Poznańskim Instytucie Technologicznym.